Veiliger naar school dankzij fietsstraten

De gemeente Bonheiden staat gekend om zijn innovatief fietsbeleid. Met routes van fietsstraten, een digitale fietsmunt, registratiesystemen en beter afgestelde verkeerslichten.  Enkele tips voor een succesvolle ommezwaai. 

Jaarlijks passeren er door het centrum van Bonheiden 30 000 auto’s die vooral uit het hinterland richting autostrade rijden. Gevolg: files en sluipverkeer. Maar vijf jaar geleden koos de gemeente resoluut voor de fietser. Het aantal fietsers verviervoudigde, het autoverkeer in de fietsstraten daalde met veertig procent, er waren minder ongelukken. Bonheiden werd “Fietsgemeente van het jaar.”

Begin met de infrastructuur

Bonheiden koos voor fietsstraten, een goedkope maatregel met onmiddellijk effect. In een fietsstraat mogen auto’s de fietsers niet voorbijsteken, er geldt een snelheidsbeperking van 30 kilometer per uur.

Geen fietsstraten maar routes

Fietsstraten zijn pas interessant als ze met elkaar verbonden worden tot routes. De gemeente bracht in kaart hoe de kinderen naar school fietsen. Dat deden ze met de hulp van de kindergemeenteraad en een app om fietsbewegingen te registreren. Met die info zijn de fietsroutes uitgestippeld, vanaf elke school.

Duidelijke en herkenbare fietsstraten

De fietsstraten zijn herkenbaar, met duidelijke, geschilderde fietssymbolen op de weg. De straten zijn visueel smaller gemaakt. Aan weerszijden is er een dubbele lijn, in het midden een stippellijn. De auto’s krijgen zo het gevoel dat ze op een fietspad rijden. De fietsstratenroutes hebben ook voorrang op andere straten.

Moedig de kinderen aan

De gemeente beloonde de fietsende kinderen met dukaten, een alternatieve munt voor gratis ritjes op de kermis. Het aantal fietsende lagere schoolkinderen steeg van 12 naar 60 %. Kinderen wilden zelfs bij slecht weer fietsen, want bij regen en in de winter kreeg je extra punten. Aan de schoolpoort werd elk fietsend kind geregistreerd, via een RFID-tag in de wielen. Het woon-werkverkeer met de fiets nam ook toe. Ouders brachten de kinderen naar school met de fiets en fietsten zelf verder naar het werk.

Digitaliseer

Het beloningssysteem voor de fietsende schoolkinderen bracht heel wat extra werk met zich mee voor het gemeentebestuur. Ondertussen is het systeem gedigitaliseerd. Het puntensysteem is nu automatisch gekoppeld aan de weersverwachting. En elk kind heeft zijn eigen fietsbankkaart. In de toekomst zullen de kinderen die kunnen gebruiken op andere plaatsen zoals het zwembad of de boekenwinkel.”

Verkeersafhankelijke lichten

Op basis van een studie werden de verkeerslichten met drukknoppen aangepast naar een vaste tijdcyclus, afhankelijk van spits- en daluren. En er kwam ook een aftelklok. De capaciteit van het kruispunt wordt nu beter benut en dankzij een betere doorstroming blijft het verkeer op de hoofdwegen.

Betrek de inwoners

Geen enkele fietsstraat is aangelegd zonder de toestemming van de bewoners. Tijdens bewonersvergaderingen werd elk initiatief gekaderd. De bewoners reageerden enthousiast, voor elke straat was een ruime meerderheid voor, de laagste score was 73 %. De bewoners hingen affiches aan het raam en zorgen voor de sociale controle.

Werk samen met naburige gemeentes

Het grootste obstakel bij de invoering van de fietsstraten was timing en planning. Bij het uitstippelen van een route moeten alle straten op hetzelfde moment heringericht worden, anders werkt het niet. En zo verlies je draagvlak. Ook de samenwerking met de buurgemeenten is daarbij cruciaal. Fietsers stoppen niet aan gemeentegrenzen.

Keer terug naar de voorbeelden.